Wyrok Wilhelma III: ostatnia czarownica Europy spłonęła w Reszlu

Gdy Europa wkraczała w nowoczesność, w pruskim Reszlu płonął jeszcze stos. To właśnie tam, w 1811 roku, za sprawą wyroku zatwierdzonego przez samego króla Wilhelma III, zakończyła życie Barbara Zdunk – kobieta, którą historia zapamiętała jako ostatnią „czarownicę”. Jej historia to opowieść o lęku, uprzedzeniach i bezsilności wobec tłumu.

Reszel, 21 sierpnia 1811 roku – ostatnia kobieta na stosie

Był duszny, sierpniowy wieczór. Wzgórze za murami Reszla powoli zapełniało się ludźmi. Jedni przyszli z ciekawości, inni – z poczucia obowiązku, jeszcze inni, by na własne oczy zobaczyć, jak kończy życie kobieta, o której od lat szeptano, że ma „podejrzane” moce. Na środku placu czekał już stos.

Na miejsce egzekucji wprowadzono Barbarę Zdunk. Miała około czterdziestu lat, była drobną kobietą, zmęczoną wieloletnim procesem i latami spędzonymi w więzieniu. Wokół niej rozlegały się szepty: „czarownica”, „podpalaczka”, „grzesznica”. Dla tłumu nie miało większego znaczenia, co zapisano w aktach sądowych. Ważniejsze były plotki, które krążyły po miasteczku od lat.

Oskarżenie, które przesądziło los

Cztery lata wcześniej Reszel nawiedził wielki pożar. Ogień strawił znaczną część miasta, a mieszkańcy w złości i rozpaczy szukali winnego. Wskazano Barbarę – kobietę samotną, nieszczęśliwie zakochaną, postrzeganą jako „inną”. Zarzucono jej podpalenie, a w tle przewijały się oskarżenia o czary. Choć pruskie prawo już dawno nie karało śmiercią za magię, łatka „czarownicy” okazała się wyjątkowo wygodna.

Proces ciągnął się latami. Obrońcy próbowali przekonać sąd do uniewinnienia, ale presja społeczna i polityczna była ogromna. Wyrok zatwierdził sam król Fryderyk Wilhelm III: śmierć przez spalenie na stosie.

Wilhelm III – między Reszlem a Mysłakowicami

Postać Wilhelma III nie kończy się jednak na podpisaniu wyroku. Choć w historii Reszla zapamiętano go jako monarchę, który przypieczętował los Barbary Zdunk, na Dolnym Śląsku jego imię przywołuje zupełnie inne skojarzenia. Był właścicielem pałacu w Mysłakowicach, gdzie stworzył swoją letnią rezydencję. To dzięki niemu wieś zyskała nowe życie – sprowadził tam Tyrolczyków uciekających przed prześladowaniami religijnymi i nadał okolicy wyjątkowy charakter. Nowi mieszkańcy wnieśli swoje tradycje, architekturę i kulturę, a Mysłakowice zaczęły się rozwijać jako nowoczesna osada. Wilhelm III pozostawił więc po sobie podwójne dziedzictwo: w Reszlu – ponure, a w Kotlinie Jeleniogórskiej – budzące do dziś sympatię i szacunek.

Ostatnie chwile

21 sierpnia 1811 roku Barbara była spokojna. Świadkowie twierdzili później, że nie krzyczała, nie błagała. Kat, być może kierując się odrobiną litości, najpierw udusił ją sznurem, a dopiero potem podpalił stos. Płomienie buchnęły wysoko, a tłum milczał. Dla jednych była to sprawiedliwa kara, dla innych – makabryczne widowisko, którego nie zapomnieli do końca życia.

Echo w historii

Czy Barbara Zdunk była rzeczywiście czarownicą? Raczej nie. Najpewniej była ofiarą społecznych uprzedzeń, zawiści i politycznych kalkulacji. W świetle prawa skazano ją za podpalenie, ale pamięć o niej przetrwała inaczej – jako o ostatniej kobiecie spalanej w Europie na stosie za czary.

Reszel dziś to spokojne, malownicze miasteczko, chętnie odwiedzane przez turystów. Trudno uwierzyć, że właśnie tam, zaledwie dwieście lat temu, płonął stos, na którym skończyła życie kobieta postrzegana jako zagrożenie tylko dlatego, że była inna.

Historia Barbary Zdunk jest jak memento – przypomina, że czasem to nie prawo ani sprawiedliwość decydują o losie człowieka, lecz lęk, plotki i nienawiść.